Bu gün gənc kişilər televizoru açanda, telefonlarında reklamlara baxanda və ya küçədə nəhəng bir “billboard”a nəzər salanda, çox vaxt özlərini görmürlər. Maskulenlik hələ də köhnə klişelərə – “güclü, əzələli və uğurlu” olmağa sıxışdırılıb. Halbuki reallıq daha mürəkkəb və daha insanidir.
Reklamlar maskulenliyi nə qədər təkölçülü təqdim edirsə, kişilərlə həqiqi əlaqə qurmaq şansını bir o qədər itirir. Bu itki isə təkcə kommersiya ilə bağlı deyil, cəmiyyətdə genderi necə anladığımızda da ciddi bir boşluq yaradır.
Reklamlardakı kişi ilə real həyatda olan kişi arasındakı uçurum fərq
Böyük Britaniyada “Channel 4” və “National Research Group” tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma diqqətçəkən bir həqiqəti ortaya qoyur: 25–34 yaş arası kişilərin yarısı reklamlarda baxıb nümunə götürmək istədikləri bir fiqur tapa bilmədiklərini deyir. Daha geniş mənada isə hər üç kişidən biri ekranda özünü həqiqətən aid hiss edə biləcəyi bir obrazı nadir hallarda gördüyünü bildirir.
Qısası, reklamlarda gördüyümüz “kişi” ilə real həyatda qarşılaşdığımız kişilər arasında dərin bir boşluq var. Buna görünməzlik böhranı da deyə bilərik. Kişilər hər yerdədir, amma emosional, həssas və çoxqatlı halları ilə deyil.
Toksik maskulenlik, yoxsa özgələşdirən dil?
Son illərdə bir çox brend ənənəvi kişiliyi sorğulamaq üçün “toksik maskulenlik” anlayışına müraciət edir. Ancaq bu termin kişiləri müzakirəyə cəlb etmək əvəzinə, çox vaxt onları daha da uzaqlaşdırır. Etiketlər, adətən, dialoqu açmaqdan çox bağlayır.
Maskulenliyi tənqid edərkən belə, inklüziv bir dilə can atmalıyıq. Əks halda, yaxşı niyyətlə işlədilən bir termin belə kişilərin müdafiə mövqeyinə çəkilməsinə səbəb ola bilər. Bu isə daha konstruktiv bir söhbət imkanının itirilməsi deməkdir.
“Kişi ol” təzyiqi haradan gəlir?
Araşdırmanın ən təəccüblü nəticələrindən biri budur ki, gənc kişilərin yarıdan çoxu “daha kişi kimi görünmək” təzyiqinin qadınlardan gəldiyini deyir. Bu tək bir göstərici çox şey deyir: bu gün maskulenlik təkcə kişilər arasındakı rəqabətlə deyil, daha geniş sosial və mədəni gözləntilərlə formalaşır. Bu fakt göstərir ki, sözdə “maskulenlik böhranı” yalnız kişilərin problemi deyil. Patriarxal cəmiyyətdə yaşayan qadınların manuplyasiya edilmiş gözləntiləri, cəmiyyətin kişilərə yüklədiyi rollar və nəsildən-nəslə ötürülən stereotiplər bu təzyiqi birlikdə yaradır. Ona görə də istənilən həll yolu ortaq səylərin məhsulu olmalıdır.
Yeni maskulenlik: inkişaf, dayanıqlıq və emosional zəka
Bu gün gənc kişilər üçün əsas məsələ mükəmməl olmaq deyil. Əsl önəmli olan inkişafdır. Öz potensialını reallaşdırmaqdır. Dayanıqlıq, özünə inam, qeyri-müəyyənlik şəraitində sakit qala bilmək və emosional zəka: bunlar maskulenliyin yeni baxışının əsas sütunlarıdır.
Vacib məqam odur ki, bu keyfiyyətlər təkölçülü “qəhrəman” hekayəsi kimi təqdim edilməməlidir. Onlar dərin mənada insani dəyərlərdir. Elə buna görə də reklamlarda yer aldıqda daha səmimi səslənir və daha inandırıcı görünür.
“Yaxşı ata” olmaq kişiliyin ən güclü göstəricilərindən birinə çevrilib. Araşdırmaya görə, bir çox kişi bu fikirlə razıdır. Təminatçı olmaq ,təəssüfki, hələ də önəmlidir, amma yaxşı ata olmaq daha önəmlidir. Bu fakt təkbaşına göstərir ki, maskulenliyin tərifi dəyişir. Daha zəngin, daha mürəkkəb və qayğı ilə daha sıx bağlı olur.
Maskulenliyi tək bir ölçüyə sığışdırmayın
Bu gün kişilik artıq yalnız fiziki güc, susqunluq və ya uğur hekayələri ilə müəyyənləşmir. O, emosional zəka, dayanıqlıq, həssaslıq və inkişafla formalaşır. Bunu görməyən brendlər təkcə reklam bazarında fürsəti qaçırmır, həm də onlar dərin bir mədəni dəyişimi də gözdən qaçırırlar.
Gənclər olaraq inancımız sadədir, reklamlar maskulenlik haqqında daha dürüst hekayələr danışanda, kişilər özlərini daha azad, daha autentik və nəticədə daha güclü hiss edəcəklər. Çünki real maskulenlik heç vaxt tək bir qəlibə sığmayıb. Və artıq buna məcbur da deyil.
Müasir maskulenlikdə insaniliyi qucaqlamaq
Nəticə etibarilə, kişiliyin yenidən tərifi onun mahiyyətinə təhlükə deyil, əksinə, insaniliyinə qayıdışdır. Media və brendlər köhnəlmiş arxetiplər əvəzinə emosional dərinliyi qəbul etdikdə, kişilərə özlərini performansın məhsulu kimi deyil, empatiya qura bilən, qayğı göstərə bilən və öz üzərində inkişaf edə bilən insanlar kimi görməyə kömək edirlər. Bu dəyişiklik təkcə təmsilçilik məsələsi deyil, mədəni bir qopmanı sağaltmaq və bir nəsli daha dürüst yaşamağa gücləndirməkdir. Sonda isə ən güclü kişilər emosiyalarını gizlədənlər yox, onları göstərməyə cəsarət edənlərdir.
Yazar: Kənan Yusifli
#Künc – siz də öz məqalənizin saytımızda yayımlanmasını istəyirsinizsə, contact@dynamixmag.com ünvanına göndərə bilərsiniz.